Fietsen blijkt nog steeds gezond, ondanks de fijnstof

Luchtkwaliteit is niet zozeer slechter aan het worden, fietsen is nog steeds gezond, maar fijnstof heeft wel invloed op de gezondheid. Drie wetenschappers verrasten luisteraars op 15 maart met hun kennis over fijnstof in Muziekodroom, een klassieke popzaal in Hasselt. New Scientist Live was deze avond voor het eerst in België.

Fijnstof was het thema van de eerste New Scientist Live die in België plaatsvond.

‘Is er iemand die denkt dat de luchtkwaliteit beter wordt?’ vroeg Jim Jansen, hoofdredacteur van New Scientist en presentator van de avond, aan de zaal. Niemand stak bij deze vraag zijn hand op. Vervolgens was het woord aan Frans Fierens, onderzoeker bij de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu. De luchtkwaliteit is volgens hem wel degelijk verbeterd de laatste decennia, maar nog niet voldoende en snel genoeg.

Fierens begon met een aantal onjuistheden over luchtvervuiling die in de media voorkomen. Zo komt er in media naar voren dat België het tweede vuilste land van Europa is, maar wetenschappelijke grafieken laten iets anders zien. België behoort tot de middenmoot van landen met slechte luchtkwaliteit.

De Europese normen voor fijnstof die België moet halen, zijn bijna allemaal al gehaald, vertelde Fierens. De normen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn veel strenger, omdat de WHO hierbij alleen rekening houdt met gezondheid en niet met de economische haalbaarheid van de normen. In tegenstelling tot de EU grenswaarden worden de WHO advieswaarden voor fijnstof nog bijna overal overschreden. Ook de concentratie stikstofdioxide is erg hoog op plaatsen met veel verkeer en dat komt vooral door de gevolgen van het dieselgateschandaal.

Blootstelling

Hoe zit het dan met onze blootstelling aan luchtvervuiling? Dit besprak de tweede spreker, Luc Int Panis, gastdocent aan de Universiteit Hasselt en onderzoeker aan het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek. Hij liet zien dat de modellen die de blootstelling aan fijnstof meten niet accuraat zijn. Deze meten namelijk de situatie waarbij mensen de hele dag buiten voor hun huis zitten. Dit gebeurt echter niet. Mensen verplaatsen zich continu op een dag. Modellen moeten dus mensen tijdens hun activiteiten door de dag heen meten.

Volgens Luc Int Panis is fietsen nog steeds gezond, ondanks de fijnstof in de lucht.

Volgens Panis spenderen we onze tijd maar voor 6 procent in het verkeer. Daarbij blijkt dat fietsers veel minder met fijnstof in aanraking komen dan automobilisten. Fietspaden bij snelwegen liggen namelijk vaak ook veel verder van de autowegen af. Fietsen in een drukke verkeersstad is wel nadeliger voor de gezondheid en het cognitieve vermogen dan in een rustige stad. ‘Toch wegen deze nadelige effecten niet op tegen de positieve effecten van fietsen’, zei Panis. Daarnaast gaf hij de automobilisten van de zaal een advies: ‘Het is wel verstandig om uw ventilatie van de auto af te sluiten als u door een tunnel rijdt.’

Levensduur

Fietsen blijkt dus nog steeds gezond, ondanks de fijnstof. Alleen is er nog de vraag of fijnstof onze levensduur verkort. Tim Nawrot, milieu-epidemioloog van de Universiteit Hasselt, besprak deze vraag. Hij vertelde dat er in het verleden al bewijsstukken waren van de invloed van luchtverontreiniging op gezondheidsproblemen en dat we nu steeds meer te weten komen over de moleculaire mechanismen waar fijnstof invloed op heeft.

Hij legde uit dat stofdeeltjes in de longen komen en via de longen de bloedbaan ingaan. In de longen kunnen ontstekingsreacties ontstaan en deze komen ook in de rest van het lichaam terecht, bijvoorbeeld in de hersenen. De stofdeeltjes beïnvloeden dus niet alleen de longen.

Onderzoek keek steeds naar gezonde mensen, maar het blijkt dat fijnstof vooral bij ouderen, zwakkeren en tijdens de zwangerschap een gevaar kan zijn. Bloedvaten kunnen dichtslibben en telomeren – de uiteinden van elk chromosoom die de genen beschermen – kunnen korter worden.

Dieselverbod

Presentator Jansen wilde na de lezingen van de wetenschappers nog wel weten wat we nu met deze wetenschap kunnen en hoe we het probleem van fijnstof het beste kunnen aanpakken. De wetenschappers gaven aan dat het voor politici lastig is om echte maatregelen te nemen. Tim Nawrot: ‘Mensen zullen het niet waarderen als ze zelf steeds minder mogen, maar er bijvoorbeeld wel uitbreidingen van havens zullen plaatsvinden en er steeds meer wagens op de snelwegen worden toegestaan.’ Jansen probeerde toch een eensgezinde maatregel te vinden: ‘Maar eigenlijk willen jullie wel dat dieselauto’s worden verboden in België.’ Frans Fierens en Tim Nawrot gaven dit snel toe. Ze voegden hier aan toe dat ze het verbod willen zolang de uitstoot van dieselwagens in realistische rijomstandigheden veel hoger is dan toegelaten. Alleen Luc Int Panis draaide er nog een beetje omheen, maar uiteindelijk stemde ook hij in.

De drie wetenschappers van New Scientist Live: Fijnstof, v.l.n.r: Frans Fierens, Luc Int Panis, Tim Nawrot.

New Scientist | Live: Fijnstof kwam tot stand in samenwerking met de Universiteit Hasselt.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste wetenschapsnieuws? Meld je nu aan voor de New Scientist nieuwsbrief. 

Lees verder:

Over de auteur

Marleen Hoebe

Marleen Hoebe is stagiaire bij New Scientist. Ze studeert neurobiologie en is geïnteresseerd in verschillende wetenschapsonderwerpen. Ze doet nu dan ook een specialisatie in wetenschapscommunicatie. In haar vrije tijd gaat ze graag hockeyen of een stukje hardlopen.



4 Reacties

  • John

    | Beantwoorden

    Hahahaha, geweldig. We worden dus al heel lang voorgelogen door al die milieufreaks.

    Diesel verbieden… prima. Benzine was toch altijd sportiever rijden

    Verlang al een tijdje terug naar m’n opgevoerde V8

  • Maria

    | Beantwoorden

    Lijkt me geen juiste conclusie hierboven: luchtkwaliteit is erg slecht, wat onderzoeken ook beweren en elkaar tegenspreken. Ik woon in één van de vieste steden van Nederland, Rotterdam en Milieudefensie meet en waarschuwt regelmatig. Toch blijf ik fietsen, omdat het zo leuk is en gezond!
    Milieufreaks? Metingen liegen niet, ook al doet u er zó schamper over.
    Doe niet zo macho met uw V8: hier slingeren ze u op de bon en zo hoort het ook!
    Ga toch fietsen!

  • OFB17

    | Beantwoorden

    Ik denk dat het zeker een leuke avond was in Hasselt en dat er veel juiste dingen aan een breder publiek zijn uitgelegd. Maar heelaas klopt het verslag van New Scientist niet helemaal, en bevat enkele halve waarheden. Je moet zeker blijven (of beginen te) fietsen, omdat het voor veel redenen gezond is! En je moet niet alle diesel auto’s gaan verbieden, maar wat fijnstof betreft ervoor zorgen dat er alleen auto’s met roetfilters gaan rijden (volgens de emissienorm EURO 5 en 6 dus).

    In de tijden van ‘Trump nieuws’ hier drie dingen die ik zo niet zou laten staan:
    (1) Ventilatie van de auto afsluiten als u door een tunnel rijdt: In het algemeen goed advies, maar vooral dan als uw auto een goede cabin air of interieurfilter bezit, die efficiencies van 60 to 90% bereikt. Zo niet, wat er vooral bij (heel) oude auto’s het geval is, blijft de fijnstof gewoon in uw voertuig en u blijft hem inademen. Dus voor een goede interieurfilter zorgen, die goed onderhouden en uw auto regelmatig verluchten.
    (2) Stofdeeltjes die via de longen de bloedbaan ingaan: Dit zijn er natuurlijk niet alle stofdeeltjes! Spijtg genoeg maakt er New Scientist nergens een enkel verschil tussen de ultrafijne deeltjes, die dit wel kunnen, en all andere deeltjes. Of denkt New Scientist wel dat fijnstof, wat er volgens de Europeese wetgeving PM10 is, echt de bloedbaan kan ingaan? Weten ze niet dat een enkel PM10 deeltje tienduizend keer grootter is dan een ultrafijn deeltje van 100 nm?
    (3) Dieselauto’s verbieden: Daar kan je misschien redenen voor vinden (NOx bijvoorbeeld), maar fijnstof is er heelaas geen goede. De fijnstof emissies uit EURO 5 of 6 auto’s zijn er echter ordegrootte(s) LAGER dan de concentratie van fijnstof in de buitenlucht in Nederland. En dit is dankzij de roetfilter, die er heel efficiënt werkt. Zo goed zelfs dat met de invoering van de EURO 6c emissienorm aan benzinemotoren van nieuwe autotypes per 1 september 2017 dezelfde eis wordt gesteld als aan dieselmotoren! Wat in veel gevallen roetfilters op benzine-auto’s betekend.

    Verdere informatie? Kijk eens in een (echte) wetenschappelijke publicatie: http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Uitgaven/Milieu_Leefomgeving/Dossier_Fijn_stof/Maart_2013/Dossier_Fijn_stof.org

    • rofer

      | Beantwoorden

      Ik ben geen 18 meer ,maar heb voor ’t eerst dit jaar een nieuw woord bijgeleerd,voor
      namelijk in West-Europa en dat is : File Infarct

Plaats een reactie