Lezersreis CERN

Breng samen met New Scientist een bezoek aan CERN, het wereldberoemde onderzoeksinstituut waar botsende deeltjes licht werpen op de geheimen van de natuurkunde.

In de buurt van Genève, honderd meter onder de grond, bevindt zich de Large Hadron Collider: de deeltjesversneller die onder meer het higgsdeeltje vond en die tegenwoordig jacht maakt op de resterende geheimen van de werkelijkheid. Als deelnemer aan de reis kunt u afdalen tot bij de versneller en de indrukwekkende, gigantische detectoren LHCb, ATLAS en CMS bezoeken die de brokstukken van op elkaar gebotste deeltjes uitpluizen (onder voorbehoud). Onder begeleiding van redacteur Ans Hekkenberg en hoofdredacteur Jim Jansen geven wetenschappers antwoorden op grote vragen. Is er bijvoorbeeld leven na de Large Hadron Collider (LHC)? Hoe staat het met de zoektocht naar donkere materie en supersymmetrie? De allerbeste wetenschappers praten u tijdens deze lezersreis bij over hun nieuwste onderzoek. Bovendien krijgt u als bezoeker goed gezelschap van mede-geïnteresseerden en een comfortabele reis, inclusief vlucht, vervoer, goede hotelkamers en geheel verzorgde diners.

Wilt u deze reis boeken, of op de hoogte worden gehouden? Dat kan via de website van reisorganisatie Labrys.

Deelnemers ontvangen gratis een exemplaar van het boek De Melodie van de Natuur van Ivo van Vulpen.

Beeld: CERN
New Scientist neemt haar lezers mee op reis naar deeltjeswalhalla CERN.

We zorgen voor een bomvol natuurkundeprogramma, waaraan op dit moment de laatste hand wordt gelegd. Het voorlopige programma vindt u hieronder.


VOORLOPIG PROGRAMMA

Maandag 3 juni

Ochtend
We verzamelen op Schiphol. Lijnvlucht KL 1927 (09.40 – 11.10 uur) brengt ons van Amsterdam naar Genève. Per bus gaan we vervolgens naar ons hotel om in te checken. U kunt daar (op eigen kosten) lunchen.

Middag
Per bus vertrekken we naar CERN. Daar worden we verwelkomd door Stan Bentvelsen, directeur van het nationaal instituut voor subatomaire fysica (Nikhef). Bentvelsen neemt ons mee in de wereld van CERN. Hij verzorgt een algemeen (en onmisbaar) college dat de introductie vormt voor de rest van de reis. Na zijn college is er volop mogelijkheid om vragen te stellen.

Na de lezing van Stan Bentvelsen vervolgen we onze weg naar het CERN-museum dat onlangs is vernieuwd. Lees alles over de bijna vijfenzestig jaar geschiedenis van deze zeer bijzondere plek. Het museum weet de ingewikkelde materie op een toegankelijke en vaak interactieve manier te presenteren. Na het museumbezoek is het mogelijk om te plek te bezoeken waar het world wide web is bedacht en om souvenirs aan te schaffen in de CERN-shop.

Avond
Per bus gaan we terug naar het hotel, waar het diner plaatsvindt. Na het diner volgt er in het hotel een lezing van Auke Pieter Colijn over donkere materie. Colijn was voorheen werkzaam op CERN en is nu verbonden aan de XENON-detector in Gran Sasso, waar hij speurt naar donkere materie.

De avond wordt afgesloten met een borrel die u door New Scientist wordt aangeboden.

Dinsdag 4 juni

Ochtend

Na het ontbijt vertrekken we per bus naar CERN, naar de locatie van het LHCb-experiment, waar Niels Tuning ons verwelkomt. Tuning werkt als onderzoeker bij het Nikhef en is run coördinator bij het LHCb-experiment. Hier houdt Tuning zich bezig met de vraag waarom het universum bijna alleen maar uit materie bestaat, terwijl men er over het algemeen vanuit gaat dat tijdens de oerknal evenveel antimaterie als materie is gevormd. Om het verschil tussen materie en antimaterie te onderzoeken, bestudeert hij het verval van B-mesonen. Dit zijn deeltjes die een b-quark bevatten. Daarnaast hoopt hij op deze manier nieuwe deeltjes te ontdekken. Tuning verzorgt een college en als we geluk hebben kunnen we het LHCb-experiment ook bezoeken, maar dat is afhankelijk van geplande werkzaamheden.

Het LHCb experiment bij CERN. Beeld: Maximilien Brice/CERN.

Vervolgens zal Eric Laenen een college verzorgen. Laenen is hoogleraar theoretische fysica aan de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Utrecht. In die hoedanigheid maakt hij deel uit van de theoriegroep van het Nikhef. Hij houdt zich bezig met de theoretische deeltjesfysica achter het standaardmodel, maar maakt ook theoretische voorspellingen voor de zoektocht naar nieuwe fysica buiten het standaardmodel. Daartoe richt hij zich met name op de quantumchromodynamica, de theorie die de wisselwerking tussen quarks en gluonen beschrijft.  In zijn lezing neemt ons met in de wereld van de elementaire deeltjes en de achterliggende theorie.  Hij schets de wiskundige structuur ervan en beschrijft hun fascinerende schoonheid. Voorts neemt hij ons mee in de manier op hoe theoretici werken, en hoe ze de indrukwekkende voorspellingen doen voor de LHC-botsingen.

Middag

Na een lunch (op eigen kosten) wordt de dag vervolgd met een bezoek aan het CMS-experiment onder leiding van Freya Blekman, onderzoeksprofessor elementaire deeltjesfysica aan de Vrije Universiteit Brussel. Ze is verbonden aan het Interuniversity Institute for High Energies. Na een master natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam, promoveerde ze aan het Nikhef op onderzoek naar topquarks. Hierna heeft zij verschillende grote internationale onderzoeksgroepen geleid bij het CMS-experiment op CERN. In 2012 zette ze een groot internationaal samenwerkingsverband op dat zich richt op het zoeken naar nieuwe fysica in de topquarksector. Na een inleidend college dalen we in groep af naar de CMS-detector (onder voorbehoud) en brengen een bezoek aan de controlekamer.

Het CMS-experiment van CERN. Beeld: CERN.

Avond

Vervolgens rijden we terug naar ons hotel voor het avondeten. Na het diner maken we in gedachten een uitstapje naar een ander groot experiment van de natuurkunde: het meten van zwaartekrachtgolven. Wetenschapsjournalist Govert Schilling zal een lezing verzorgen over de LIGO- en Virgo-detectoren waarmee we sinds 2015 zwaartekrachtgolven van botsende zwarte gaten vinden. Deze apparaten zijn de meest gevoelige meetinstrumenten in de geschiedenis. Schilling vertelt alles over de ontdekking van de eerste zwaartekrachtsgolf en de geboorte van een nieuw vakgebied: de multi-messenger-astronomie.

Woensdag 5 juni

Ochtend

Na het ontbijt vertrekken we per bus naar CERN. We brengen een bezoek aan ALICE. Deze detector onderzoekt quark-gluonplasma, een vreemde toestand van materie die heel kort na de oerknal bestond. In normale materie zorgen gluonen ervoor dat protonen en neutronen bijeengehouden worden. Maar in extreme omstandigheden en bij extreme temperaturen ‘versmelten’ protonen, neutronen en gluonen samen tot het exotische goedje dat quark-gluonplasma heet. In de LHC worden deze extreme omstandigheden veroorzaakt door loodatomen op elkaar te knallen. ALICE bestudeert het resultaat, om zo meer te begrijpen over het heelal vlak na de oerknal.

Middag

Na de lunch geeft Ivo van Vulpen een inleidend college over de zoektocht naar het higgsdeeltje. Van Vulpen is onderzoeker bij het Nikhef en maakt deel uit van het ATLAS-experiment. Hierin werkte hij mee aan de revolutionaire ontdekking van het higgsboson in 2012. Vandaag de dag analyseert hij proton-protonbotsingen om zo meer te weten te komen over de eigenschappen van het higgsboson. Naast zijn onderzoek vond hij de tijd om een populairwetenschappelijk boek te schrijven dat een heldere en meeslepende introductie geeft in de deeltjesfysica: De melodie van de natuur. Onder leiding van Van Vulpen dalen we af naar het ATLAS-experiment (onder voorbehoud)

Het beroemde ATLAS-experiment van CERN. Beeld: CERN.
Het beroemde ATLAS-experiment van CERN. Beeld: CERN.

Avond

Na het diner staat de avond in het teken van wetenschap en literatuur. Govert Schilling, schrijver van talloze populairwetenschappelijke boeken en Ivo van Vulpen, auteur van De melodie van de natuur, worden geïnterviewd door hoofdredacteur Jim Jansen over het schrijfproces.

Donderdag 6 juni

Ochtend

Na het ontbijt vertrekken we per bus naar het splinternieuwe ProtoDUNE-experiment. Deze neutrinodetector is eind 2018 aangezet en heeft inmiddels de eerste metingen verricht. Het is een prototype voor reuzendetector DUNE die momenteel in de Verenigde Staten wordt gebouwd. Bij ProtoDUNE zal Nikhef-promovendus Milo Vermeulen ons rondleiden en ons alles vertellen over het nieuwe experiment.

Middag

Afhankelijk van de precieze invulling van het ochtendprogramma, is er eventueel ruimte voor een bezoek aan de stad. In de namiddag vertrekken we per bus naar de luchthaven. Lijnvlucht KL 1934 (19.15 – 20.55 uur) brengt ons van Genève naar Amsterdam.


Colleges en rondleidingen

De rondleidingen ter plaatse worden waar mogelijk door Nederlandstalige onderzoekers van CERN gegeven. Het is echter mogelijk dat enkele rondleidingen in het Engels zijn. De colleges zijn allemaal in het Nederlands.

Wilt u deze reis boeken, of op de hoogte worden gehouden? Dat kan via de website van reisorganisatie Labrys.