‘We moeten ons ervan bewust zijn dat we in een revolutionaire tijd leven’

Robbert Dijkgraaf leidt kijkers van het nieuwe VPRO-programma The Mind of the Universe door de wereld van de wetenschap.

Robbert Dijkgraaf in 2016. Foto: Bob Bronshoff
Robbert Dijkgraaf: ‘Wetenschappers delen een enorme passie voor details.’ Foto: Bob Bronshoff

Wat is het idee achter The Mind of Universe?
‘Enerzijds wilden we een blik op de toekomst werpen en anderzijds een soort groepsportret van de wetenschap maken. We hebben gekeken naar drijfveer en karaktereigenschappen van wetenschappers en daar hebben we archetypes van gemaakt. Er zijn tien afleveringen en in elke aflevering zie je een ander type. De Schepper wil leven maken, terwijl de Speler de wetenschap en het onderzoek vooral leuk vindt. De Dromer droomt van een betere wereld en zo is elke aflevering anders. In de laatste aflevering, de Verbinder, kijken we over de grenzen van de vakgebieden heen.’

Waarom is het zo belangrijk om over grenzen van vakgebied heen te kijken?
‘Je ziet dat vakgebieden steeds meer naar elkaar toegroeien. Dat geldt voor technologie en genetische manipulatie, maar ook voor de rol van de computer en kunstmatige intelligentie. Dat schept veel nieuwe mogelijkheden voor de toekomst en werpt ook nieuwe vragen op als ‘waar gaan we heen?’ en ‘wat willen we precies ontdekken?”

Maken die nieuwe mogelijkheden u bang?
‘Bang is niet de juiste term, ik vind het meer spannend, alsof je opeens in een stroomversnelling zit. Je voelt het tempo en de adrenaline, maar dan ben je ook benieuwd naar wat er daarna gaat komen. Dat vind ik interessant. We moeten ons ervan bewust zijn dat er van alles gaande is en dat we in een revolutionaire tijd leven. Vroeger las je pas over een ontdekking als hij al lang gedaan was of over een deeltje dat al gevonden was. Nu kun je de wetenschap veel meer op de voet volgen.’

U hebt met de allerbeste wetenschappers ter wereld gesproken. Welke overeenkomsten zag u?
‘Allemaal hebben ze enorme passie voor de details. Qua leeftijd, culturele achtergrond, en de fase van hun carrière, verschillen ze enorm van elkaar. Maar allemaal hadden ze een focus op inhoud en een passie voor het najagen. ‘Ik wil het weten en wel nu’, hoor ik ze allemaal zeggen.’


Hoe doet de Nederlandse wetenschap het mondiaal gezien?

Hans Clevers in The Mind of the Universe
Geneticus Hans Clevers is een van de twee Nederlandse wetenschappers in The Mind of the Universe

‘Twee van de dertig wetenschappers die we gesproken hebben, zijn Nederlands: Hans Clevers en Ron Fouchier. Dat geeft goed de rol van ons land aan. Wetenschappelijk gezien staan we in de top tien en dat is een mooi resultaat. Nederlanders maken ongeveer 0,3 procent deel uit van de wereldbevolking, maar we hebben 3 procent van de citaties. Dat is prima. Daarnaast hebben we een aantal absolute toppers. Hans Clevers behoort tot de wereldtop en dat geldt ook voor Leo Kouwenhoven. En niet voor niets hebben mensen als Ben Feringa en Gerard ‘t Hooft de Nobelprijs gewonnen.’


Al het research- en filmmateriaal van The Mind of the Universe wordt vrij beschikbaar voor iedereen die het wil verrijken en gebruiken. Waar hoopt u op?

‘Ik zou het mooi vinden als een scholier een werkstuk gaat maken en een fragment gebruikt om zijn punt duidelijker te maken. Nog leuker zou ik het vinden als New Scientist ons materiaal gaat gebruiken bijvoorbeeld als introductie op een dossier of voor een special.’

The Mind of the Universe, vanaf 7 mei op NPO 2, 10 afleveringen (elke zondag om 21.05)

Altijd op de hoogte blijven van het laatste wetenschapsnieuws? Meld je nu aan voor de New Scientist nieuwsbrief.

5 Reacties

  • Ramos

    | Beantwoorden

    Ik kijk er nu al naar uit! Ik zit voor de Buis 7 Mei!

    Gr Ramon

  • JanCees van Beers

    | Beantwoorden

    Terwijl ik deze reactie plaats denk ik : Wat “Een Schitterend Initiatief” en komen beelden uit 1993 spontaan voorbij: “Een Schitterend Ongeluk” (Wim Kayzer), eveneens VPRO. Rupert Sheldrake vroeg zich toen af : “Revolutie of Dwaalspoor?” Deze vraagstelling lijkt nog steeds actueel en is misschien wel kenmerkend voor de ware wetenschapsbeoefening, “Question Permanente”. Evenals Ramon, ik kijk er naar uit!
    Groeten, JanCees.

  • Alice

    | Beantwoorden

    Allemaal mannen???

  • Lucas

    | Beantwoorden

    Net niet, Alice, het waren en ZIJN de VROUWEN die de meest sensationele ontdekkingen ooit deden en doen wat door mannen VERDOEZELD wordt !!!

    • JÖRG SUNDERMEIER, scheikundeprof aan de Philipps-Universität Marburg, wiens echtgenote huisarts is (die mij naar de psychiater stuurde in de hoop haar man aan de miljoenen te helpen) organiseert onderstaand colloquium (Marburg) over het ZOUT van AMMON(iak) .. maar wel op basis van MIJN onderzoeksgegevens over het DISULFUR DECAFLUORIDE alias de dubbele banaan die wiskundigen nooit konden ontcijferen. Die wordt gesymboliseerd door de VLINDER, want dieren of insecten (o.a. op historische munten, katholieke beelden of schilderijen van Vlaamse anonieme schilderessen, want hier gaat het om ontdekkingen gedaan door het MATRIARCHAAT) symboliseren natuurwetenschappelijke processen.
    Hoe CORRUPT zijn wetenschappers tegenwoordig, waaronder ook een Dijkgraaf en Verlinde. Zie op 7 mei ‘hun’ documentaire over ‘hun’ bevindingen! Het is slechts plagiaat, stof die ze ontlenen aan mijn herontdekking van Becanus’ klankhelix (Lauthelix, soundhelix).

    Anorganisch-chemisches Kolloquium Vortragsprogramm des Sommersemesters 2017
    Zeit: montags, 17.15 h regulär (Sondertermine Di 02.05. und Di 18.07.) Ort: Hörsaal C des Hörsaalgebäudes, Hans-Meerwein-Straße

    24.04.2017
    Prof. Dr. Kazuhiko Matsumoto
    Kyoto University, Japan
    “Structure and Electrochemical Applications of Ionic Liquids Based on Fluorine-Containing Anions”

    Di 02.05.2017
    Prof. Dr. Patrick Holland
    Yale University, USA
    17.15 h
    “Nitrogen Fixation and Reduction at Iron Complexes”

    08.05.2017
    Prof. Dr. Ivo Leito
    University of Tartu, Estland
    “Superacids and Superbases in Solution and in the Gas Phase”

    19.06.2017
    Prof. Dr. Barbara Albert
    TU Darmstadt
    “Boride und andere Festkörper – Thermoelektrika, Magnetwerkstoffe und Leuchtstoffe“

    10.07.2017
    Prof. Dr. David Scheschkewitz
    Universität des Saarlandes
    “Small Molecule Activation by Unsaturated Heavier Main Group Systems”

    Di 18.07.2017
    Prof. Dr. Michael Gerken
    University of Lethbridge, Canada
    16.15 h
    “Sulfur Tetrafluoride: New Perspectives on an Old Molecule”
    Gäste sind herzlich willkommen. Die Teestunde vor dem Vortrag findet regulär ab 16.30 h im „AC-Aquarium“ statt.
    gez. Jörg Sundermeyer

    Allemaal GEJAT sinds Ans Schapendonk de UNIVERSELE KLANKHELIX van GOROPIUS BECANUS – die deze theorie aan de Orfische Theologie van de BAK > BAKERVROUWEN ontleende – op Research Gate heeft gepubliceerd, dat haar account heeft gesloten. De BAK ZEVEN kent zeven ‘dots’ die vijf vijfhuizen vormen: vier kleine (quantum) alias de vier elementen (waterstof – i.c. DROP > d’ EUROPE > ROBE alias ‘overgooier’, zuurstof – waarbij het om een ZOET gaat (BASE: ZUURSTOK), ‘vuur’ alias ‘licht’ dat echter naar ‘MASSALOOS’ verwijst en ‘aarde(n)’, waarbij het om elektro-magnetisme gaat. Het vijfde is het grote huis, de ET(H)ER, de MEE-ETER, en dus het ZWAVEL, dat helixt in (z)WAFEL (i.c. apenzadel: monkey > my key (de sleutel) alias NAT (adder) > NOTCH (wafer), maar dan WAFFEL, de reden waarom corrupte wetenschappers met een grote waffel (met plagiaatpleger Robbert Dijkgraaf voorop) mij de mond SNOEREN (hou je waffel, halt die Klappe). “Mondeke toe” – (Verraad ons geheim niet), spraken de heksen op de cover van de Franse vertaling van Erasmus’ Lof der zotheid!
    Aan het SNOERSERVIES kun je de Joden herkennen alias GIPS > GYPSIES alias ROMA’S, die door de hele SANTA (satan) (K)RAAM > (k)ROOMSE kerk (kathode > katholiek) werden vervolgd. Het zigeunermeisje met de TRAAN (zoutkristallen) kon de toekomst lezen, want woorden worden van achteren langer en lossen van voren op en met deze klankhelix, Lauthelix, soundhelix kunnen we de VIERDE dimensie, de TIJD, zichtbaar maken.
    Wanneer een Dijkgraaf of een Verlinde tijdens hun protestmars de FEITEN eens werkelijk op TAFEL-s (vgl. raam: disulfur decafluoride – het gat gaat door de gaten) zouden leggen, gaan ze met de billen bloot, dan betalen ze ‘the bill’, want hier gaat het om de INTERFERENTIE (zie: Woorden niet willekeurig), daar klank en betekenis niet altijd parallel lopen. Er komt een ‘afrekening’, ‘gesommeerd’, omdat onze TAAl ons weliswaar ‘stuurt’, maar de ‘vrije wil’ is er ook nog en die laat zich niet zo maar ‘vangen’. CERN kan nog lang zoeken naar dit ‘verloren hoekje’ dat niet voor iedereen is ‘weggelegd’ (nomem e(s)t omen). Augustinus hoorde de kinderen niet zonder reden het ‘zakdoekje leggen’ zingen.
    Dit (s)cryptisch taalgebruik kan zich elke lezer eigen maken, wanneer men de klankhelix leert beoefenen en pas dan wordt het ‘spannend’ voor Dijkgraaf zelf, want hij is slechts een ‘oplichter’ in dit verzepingsproces (chape gnossis)!
    Ans Schapendonk (24 april / 3 mei 2017)

    • Boudewijn Koekoek
    9 mei 2017 | Beantwoorden
    De ‘schepper’ maakte er wel een potje van, hoor. Jezus, wat een krakkemikkige uitzending met Dijkgraaf als een welvarende pingelende dominee die op zalvende toon uitlegt, dat de ‘schepper’ er helaas nog niets van gebakken heeft. Dat komt omdat hij niet door heeft dat ‘schap > schepper’ van MAKER resp. MA-KAR komt, dat helixt in KAR-MA. Het heugt me dat de natuurwetenschappers (o.a. Cern) blijkbaar nog steeds het ‘neusje van de zalm’ niet hebben gevonden. Dat zal hen ook niet lukken want na KAR-MA komt de MA die de KAR uit de MO(e)DDER (dts. Schlamm > Schlammpe (i.c. hoer > hour > our …) MOET (i.c. ‘moed’ > ‘(ver)mouth’ alias DROP > DRUPPEL (waterstof) TREKKEN … Ze kunnen niet HELIXEN waardoor ze hun tijd zitten te VER-SPIL-LEN … (moer-as, krik-as). Zielepietjes!
    Ans Schapendonk (9 mei 2017)

    • Leonidas
    23 mei 2017 | Beantwoorden
    Ook de tweede uitzending van “The Mind of the Universe” krijgt het stempel ‘kleuterschoolniveau’. Blijkbaar durven deze MAKERS (dat helixt van MAKA(r)T (vgl. ‘mijn kat > katalysator) in KAR-MA) niet het achterste van hun tong te laten zien uit angst dat ontdekt wordt WAAR ze ‘hun’ sensationele ontdekkingen op baseren: op de UNIVERSELE KLANKHELIX van Goropius Becanus (zie “Woorden niet willekeurig).
    SATAN = SANTA waardoor een ‘Antichrist’ = ‘Christ’, want na WANORDE (chaos) – spreek ‘ONE ORDE(r)’ dat helixt uit TAN (> ten > tien) via TUAN in WAN, waardoor het NIET om de ENEN (wan = one) of de NULLEN (dekamerone > de kamer one (the room nr. EEN) dat helixt in ‘DE-KAMER-OHNE’: een kamer ‘zonder’, maar feitelijk gaat het hier nog om een ‘zondekamertje’ (vgl. EEN plus NUL is TIEN > ‘tuan orde’ (de tien geboden). In de katholieke ‘biechtstoel’ worden de zonden opgebiecht. Analoog helixte deze Petrus’ STOEL (> stoelgang) in DE KLAAGMUUR, want ‘DEKA (latijn voor het getal tien) > DE KAM (gelforese) > DEKAMERONE naast DEKA > DEK-LAAG (stukadoor) > DE KLAAGMUUR (vgl. Trump bij de klaagmuur).
    Conclusie: TAAL STUURT ONS … we leven naarmate zich de woorden ONTWIKKELEN (i.c. DEVELOP > DUVEL OP > DUIVEL(t)OP > DUIVELSE TOP(ic).
    JIM, maak hierover maar eens een mooi DOSSIER in de hoop dat je na Dijkgraafs(i.c. ‘undermining’) VAL als digitaal tijdschrift overleeft. Na de VALK komt de UIL alias de VAL-KUIL …
    SATOR (> ROTAS) TURNS alias SATER RETURNS, waarin het (sat)ER / RE(turns) het gevolg is van een PERMUTATIE alias SPIEGELING (verdubbel) naast RETROGARDE (lees van achter naar voren). De ERWT (erft) > VERHEFT > ERHEB(e)T wordt nu alleen nog door een ‘prinses op de erwt’ waargenomen.
    Deze KENNIS staat in mijn artikelen (o.a. Becanus’ universele klankhelix laat God hangen) en boeken die door Research Gate zijn verwijderd en door de Deutsche Nationalbibliothek niet worden ‘eingearbeitet’, want dan valt in het oog dat MANNEN (laaghoofden > leeghoofden > LEGERHOOFDEN) sinds EEUWEN ‘het neusje van de zalm’ niet hebben gevonden, dat het MATRIARCHAAT alias de HEKSEN (i.c. een ‘hexa’ verwijst slechts naar ‘6 dots’) zodat het om SCHEI-, WIS- en NATUURKUNDIGEN ging die hun KENNIS (chape gnosis) verborgen hielden (vgl. MONDEKEN TOE, aldus de heks op de cover van de Franstalige uitgave van Erasmus ‘Lof der Zotheid’.
    De planeet SATURNUS loopt nog ‘terug’ van boogschutter (de vroedvrouw) naar de SLANGENDRAGER (alias OPHIUCHUS de KRAAMVROUW) tot aan augustus 2017 !

    Ans Schapendonk (23 mei 2017)

  • Haantje de Voorste

    | Beantwoorden

    Hoe Duitsers zichzelf de hemel in prijzen nadat ze ‘hun’ onderzoeksresultaten bij de lectrice voor Nederlands gejat hebben!

    DFG-Sonderforschungsbereich „Innere Grenzflächen“ um vier Jahre verlängert
    Weitere 10,5 Millionen Euro für Marburger Physiker und Chemiker

    Bild: Prof. Dr. Ulrich Höfer vom Fachbereich Physik der Philipps-Universität Marburg ist Sprecher des DFG-Sonderforschungsbereichs 1083 „Struktur und Dynamik innerer Grenzflächen“. Foto: Philipps-Universität Marburg | Rolf K. Wegst. Die Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG) hat den Marburger Sonderforschungsbereich SFB 1083 „Struktur und Dynamik innerer Grenzflächen“ um weitere vier Jahre verlängert. Damit tritt der erfolgreiche SFB mit seinem Sprecher, dem Physiker Prof. Dr. Ulrich Höfer, in eine neue Phase: „Zunächst ging es uns in erster Linie darum, die physikalisch-chemischen Phänomene an Grenzflächen zu verstehen. Jetzt wollen wir diese auch gezielt kontrollieren und für neue Anwendungen maßschneidern“, erklärt Höfer. Über einen Zeitraum von vier Jahren bis 2021 stehen den Forscherinnen und Forschern dafür weitere 10,5 Millionen Euro zur Verfügung.
    „Die Verlängerung ist ein Beleg für die höchst erfolgreiche Arbeit unserer Wissenschaftlerinnen und Wissenschaftler in den vergangenen Jahren“, sagt Professorin Dr. Katharina Krause, die Präsidentin der Philipps-Universität. „Die fachübergreifende Kooperation zwischen Physik und Chemie, die diesen Erfolg ermöglicht, ist vorbildlich.“
    Grenzflächeneffekte bestimmen Eigenschaften moderner Bauelemente
    Unter „Inneren Grenzflächen“ verstehen die Forscher Kontaktflächen zwischen zwei Materialschichten. Die lokalen elektrischen und chemischen Eigenschaften in diesen Grenzflächen unterscheiden sich von denen in homogenen Festkörpern. Mit physikalischen Methoden untersuchen die Wissenschaftlerinnen und Wissenschaftler diese neuen Phänomene. Im Prinzip lassen sich daraus Grundlagen für neue Bauelemente, etwa in der Mikroelektronik, in der Opto-Elektronik und in der Sensorik entwickeln. Denn gerade die Eigenschaften von modernen Bauelementen werden entscheidend von Grenzflächeneffekten bestimmt und immer weniger von den einzelnen Festkörpern, aus denen sie zusammengesetzt sind. Auch in modernen Solarzellen findet der entscheidende Schritt der Umwandlung von Sonnenlicht in elektrische Energie an inneren Grenzflächen statt.
    Während die Forscherinnen und Forscher vor vier Jahren noch konstatieren mussten, dass es im Verständnis von Struktur und Dynamik innerer Grenzflächen noch große Lücken gebe, so Ulrich Höfer im Jahr 2013, konnten mittlerweile etliche Fragestellungen beantwortet werden. 55 Doktorarbeiten sind im Rahmen des SFB 1083 in der ersten Förderperiode (Budget: 8,7 Millionen Euro) entstanden oder kurz vor der Fertigstellung. 162 Publikationen haben die Forscherinnen und Forscher erarbeitet, davon 74 Publikationen im Jahr 2016. Wie gut dieser materialwissenschaftliche SFB Fahrt aufgenommen hat, erkannten auch die DFG-Gutachter. Sie hatten die Verlängerung ohne nennenswerte Kürzungen nachdrücklich empfohlen.
    Grundlagenforschung mit hohem Anwendungspotenzial
    Zu den Ergebnissen der ersten Förderperiode zählen Erkenntnisse, wie innere Oberflächen atomar aufgebaut sind und nach welchen Kriterien sich diese Strukturen entwickeln. Hier spielt die Verfügbarkeit des hochauflösenden Transmissions-Elektronenmikroskops (TEM) bei den Marburger Materialwissenschaftlern um Prof. Dr. Kerstin Volz die entscheidende Rolle. Ferner konnte mit Methoden der zeitaufgelösten Laserspektroskopie der Ladungstransfer an Kontaktflächen organischer Halbleiter im Detail aufgeklärt werden. In einer engen Kooperation haben Chemiker und Physiker schließlich die Grundlage für eine gezielte, selektive Anbindung organischer Moleküle auf Silizium gelegt, wodurch ein Potenzial für das Design von Hybridbauelementen entsteht. Diese verknüpfen die etablierte Halbleitertechnologie mit der Flexibilität der organischen Chemie.
    Bereits sehr weit fortgeschritten sind die Forscherinnen und Forscher in der Entwicklung des Prototyps eines neuartigen Lasers, mit dem sich der Wellenlängenbereich bisheriger Halbleiterlaser erheblich erweitern lässt. Dieser Laser funktioniert nur aufgrund des speziellen Designs seiner inneren Grenzflächen und der Wechselwirkung von Elektronen über die Grenzfläche hinweg. „Auf diesem Teilgebiet unserer Forschung sehe ich momentan am konkretesten das Potenzial für ein Start-up, einer Ausgründung aus der Uni“, meint Physiker Ulrich Höfer. „Der Hauptteil unserer Forschung ist aber vor allem grundlagenorientiert, also mehr erkenntnisgetrieben als anwendungsorientiert.“
    Kooperationen mit Partnern in Jülich, Münster und Gießen
    In der neuen Förderperiode werden 60 bis 80 Forscherinnen und Forscher in 18 wissenschaftlichen Projekten arbeiten. Eines davon ist an der Universität Münster, eines am Peter-Grünberg-Institut in Jülich und zwei sind an der Gießener Universität angesiedelt. Sechs der Projekte werden von jungen Wissenschaftlern geleitet, die noch keine Professur innehaben. Die Einbindung renommierter externer Gruppen und der hohe Anteil an Nachwuchswissenschaftlerinnen und Nachwuchswissenschaftlern in der neuen Förderperiode ist für den Marburger Forschungs-Vizepräsidenten Prof. Dr. Michael Bölker ein wichtiger Beitrag für den Erfolg dieses SFB und ein Beleg für die Attraktivität des Forschungsstandorts Marburg auf dem Gebiet der Materialwissenschaften. „Nach Einschätzung der Gutachter ist der Marburger SFB 1083 auf diesem Gebiet nicht nur international herausragend, sondern kann mit der Charakterisierung und theoretischen Modellierung von Festkörpergrenzflächen sogar ein Alleinstellungsmerkmal für sich beanspruchen“, sagt Bölker.
    Neue Herausforderungen: Materialschichten stapeln und Eigenschaften mixen
    Ulrich Höfer sieht in der erfolgreichen Verlängerung des Sonderforschungsbereichs nicht nur eine Bestätigung für die Strategie des SFB, schon länger vorhandene Stärken der Marburger Physik und Chemie in den Materialwissenschaften und zeitaufgelösten Spektroskopie auf die Untersuchung von Grenzflächenphänomenen zu fokussieren. In den nächsten vier Jahren wird sich der SFB weiteren offenen Fragen stellen. Insbesondere wollen Höfer und seine Kolleginnen und Kollegen ihre Erkenntnisse über innere Grenzflächen auf neuartige zweidimensionale Materialien übertragen. Diese bestehen als nur atomdicke Schicht lediglich aus „Oberfläche“.
    Indem die Forscherinnen und Forscher solche Schichtsysteme übereinander stapeln und deren Eigenschaften mixen, wollen sie neue Effekte und Kontrollmöglichkeiten aufspüren und als Baukastensystem den Materialwissenschaften anbieten. Hier besteht auch eine neue Zusammenarbeit mit einem Forschungsverbund der Columbia University in New York, die zu den zehn besten Universitäten der Welt zählt.

    Weitere Informationen:
    SFB 1083 „Struktur und Dynamik innerer Grenzflächen“
    http://www.internal-interfaces.de/

    Kontakt
    Professor Dr. Ulrich Höfer
    Fachbereich Physik, Philipps-Universität Marburg
    Tel.: 06421 28-24215
    E-Mail
    Zuletzt aktualisiert: 26.05.2017 · backesm

    En hoe een Robbert Dijkgraaf en een Erik Verlinde deze plagiaatplegers mee helpen die onderzoeksresultaten aan de ‘man’ te brengen.

    Ans Schapendonk (26 mei 2017)

Plaats een reactie