Nederlander Bernard Feringa wint de Nobelprijs voor Scheikunde

De Nederlandse scheikundige van de Rijksuniversiteit Groningen Bernard Feringa is onderscheiden met de Nobelprijs voor Scheikunde. Deze prijs kreeg hij voor zijn ontwikkeling van machines die op moleculaire schaal taken kunnen uitvoeren.

De nieuwe Nederlandse Nobelprijswinnaar Ben Feringa.
De nieuwe Nederlandse Nobelprijswinnaar Ben Feringa.

Feringa deelt de prijs met zijn collega’s Jean-Pierre Sauvage en James Fraser Stoddart. Hun ontdekkingen maakten nanoliften, -auto’s en zelfs -spieren mogelijk. Een uitgebreide beschrijving van de manier waarop zij deze moleculaire machines creëerden vind je hier.

In 1999 maakte Feringa een moleculaire motor voor dit soort nanomachines. De moleculaire motor liet een molecuul continu omslaan door deze te beschijnen met UV-licht. Op die manier kon het dienstdoen als een soort mini-rotortje. Het lukte zelfs om daarmee een staafje te laten draaien dat 10.000 keer groter is dan de motor.

De drie chemici openden daarmee de deur naar het onderzoeksveld van de moleculaire machines. Daarin leerden chemici voor het eerst de beweging van een molecuul te beheersen. Het onderzoeksveld is op dit moment vooral nog fundamenteel. In de toekomst moet blijken welke praktische toepassingen van deze techniek mogelijk zijn.

Onwerkelijk

maxresdefault
Impressie van een moleculaire motor die onder invloed van licht kan draaien.

Nadat Feringa hoorde dat hij de prijs won zei hij: ‘Ik weet niet wat ik moet zeggen. Het is een grote eer en ik ben hier heel emotioneel om. Toen we deze machine voor het eerst zagen werken, zagen we voor het eerst een gecontroleerde beweging van moleculen. Dit voelt net zo onwerkelijk.’

Feringa lichtte alvast een tipje van de sluier over toekomstige toepassingen van de moleculaire machines. ‘Het is nog vroeg om daar iets over te zeggen. Maar denk vooral aan transport. Microrobots die een dokter in je bloed injecteert, kunnen medicijnen afleveren op een plek naar keuze. Deze robots zouden ook kunnen zoeken naar kankercellen.’ 

Leestip Met 50 inzichten scheikunde bent u in één klap op de hoogte van alle belangrijkste kennis uit dit vakgebied. Bestel dit boek in onze webshop
Leestip Met 50 inzichten scheikunde bent u in één klap op de hoogte van alle belangrijkste kennis uit dit vakgebied. Bestel dit boek in onze webshop

Wij spraken in 2013 met Feringa over zijn nano-auto in NWT Magazine, de voorganger van New Scientist. Het artikel is hier te lezen.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste wetenschapsnieuws? Meld je nu aan voor de New Scientist nieuwsbrief.

Lees verder:

Over de auteur

Ivar Dilweg

Ivar Dilweg is student Life Science & Technology aan de Universiteit Leiden. Hij was er altijd van overtuigd in een laboratorium terecht te komen, maar is nu een nieuwe weg ingeslagen als stagiair bij New Scientist.



2 Reacties

  • Ron

    | Beantwoorden

    Nederlander Bernard Feringa wint Nobelprijs voor Scheikunde, of had het net zo goed een nobelprijs voor Natuurkunde kunnen heten?

    Nanotechnology is toch echt een diffuus gebied tussen de natuur/scheikunde. Zonder natuurkunde geen molecuulmotor van Feringa, dat is een feit.

  • Estella

    | Beantwoorden

    Wat grappig dat de nanotechnologie nu wordt uitgevonden, terwijl er 20 jaar geleden al een film is gemaakt over het menselijk lichaam met behulp van nanotechnologie in de bloedstroom van de mens….

Plaats een reactie