Lenen met een prijskaartje is goed voor de samenleving

Wil je mijn tent lenen? Geen probleem, dat kan voor 25 euro. Dat klinkt niet erg sociaal, maar op de lange termijn is het beter voor de samenleving. Zo luidt de conclusie van een nieuwe speltheorie-analyse over het delen van spullen.

Bij grotere en duurdere spullen die je niet zo vaak gebruikt, zoals gereedschap of kampeerspullen, sta je voor de keus of je ze zelf zult aanschaffen of dat je ze van een vriend leent. Met de aanname dat kosten de keuze leiden, onderzochten Ariel Procaccia en zijn collega’s van de Carnegie Melon-universiteit in Pennsylvania hoe de individuele beslissingen de gemeenschap als geheel beïnvloeden.

Zij simuleerden de situatie waarin de deelnemers in eerste instantie spullen gratis mochten lenen van hun vrienden. Kijkend naar de gehele welvaart waren de kosten voor de gemeenschap heel hoog in deze situatie, zegt Procaccia. ‘Iedereen probeert zijn eigen situatie zo voordelig mogelijk te maken, maar dat is helemaal niet voordelig voor de samenleving als geheel.’

Gratis cirkelzaag

Leestip: 50 inzichten economie. Onmisbare basiskennis. Bestel in onze webshop

Waar gaat het mis? Stel je voor dat in een bepaalde gemeenschap iedereen af en toe een cirkelzaag nodig heeft. Het gros van de tijd ligt de zaag te verstoffen in de schuur, dus de eigenaar leent het ding met plezier uit aan vrienden.

Voor de gemeenschap is het ideaal als zo weinig mogelijk mensen een cirkelzaag hoeven te kopen. Populaire mensen met veel vrienden kunnen er dan het beste eentje aanschaffen. Zij kennen namelijk veel mensen aan wie ze de zaag kunnen uitlenen. Op die manier hoeven zo min mogelijk mensen er zelf eentje te kopen.

Maar zolang lenen gratis is, zal dit niet gebeuren. De populairste mensen kennen namelijk zo veel mensen, dat de kans groot is dat een van hun vrienden een cirkelzaag heeft. Waarom zouden ze er dan zelf eentje kopen? Misschien kennen ze wel honderd keer zo veel mensen als degene van wie de cirkelzaag is, maar voor hun zelf is het voordeliger om de zaag te lenen. In het geheel kost het de gemeenschap dan meer.

Met een prijskaartje

Procaccia leverden wiskundig bewijs dat als de twee opties zijn ‘kopen’ of ‘gratis lenen’, de gemeenschap in zijn geheel altijd in het nadeel is en meer spullen zal aanschaffen dan nodig.

In een ander scenario hingen de onderzoekers een prijskaartje aan het lenen van spullen. De mensen met het grootste netwerk hadden nu een reden om spullen te kopen. Het uitlenen van spullen leverde ze nu geld op. Met hun grote netwerk hadden zij het meeste profijt.

Al maakte iedereen nog steeds de keus die het best voor hun zelf was, het resultaat was veel voordelig voor de gemeenschap. De winst die gemaakt werd omdat minder mensen een cirkelzaag hoefden te kopen oversteeg de lage kosten van het lenen.

Deeleconomie

De NS verhuurt als populaire vriend zijn fietsen tegen lage kosten. Beeld: Alper Çuğun, Flickr

Een deeleconomie lijkt goed te zijn voor een samenleving. Bij ov-fietsen, bijvoorbeeld, hoeven mensen die niet veel fietsen geen fiets te kopen. Maar de NS, die hier als de populaire allemansvriend geldt, heeft een reden om ze te kopen en te verhuren.

‘Altruïstische hulp is natuurlijk lovenswaardig, maar we moeten niet bang zijn om buren en kennissen om een compensatie te vragen’, zegt Tomasz Michalak van de universiteit van Oxford. ‘Dit vergroot de efficiëntie en is op lange termijn voordelig voor iedereen.’

Mis niet langer het laatste wetenschapsnieuws en meld je nu gratis aan voor de nieuwsbrief van New Scientist.

Lees verder:

Over de auteur

Timothy Revell

Timothy Revell is freelance wetenschapsjournalist en woonachtig in Glasgow.



8 Reacties

  • Peter

    | Beantwoorden

    Voor de economie als geheel maakt het niets uit. Een individueel wordt rijker de ander armer. Enkel een economie die met minder middelen algehele welvaart verhoogt is een vooruitgang. Ze trekken conclusies uit game theorie maar vergeten economische werking als geheel, meer zagen is meer kosten.
    Laat ze nog maar even verder studeren

    • Bastiaan

      | Beantwoorden

      Ben het niet met je eens Peter. Het idee is dat op deze manier minder bijv cirkelzagen gekocht worden en er evenveel gezaagd wordt met minder zagen. Elke zaag wordt dus beter gebruikt

  • Adriaan

    | Beantwoorden

    Lies, damned lies, statistics & mathematical models?

    – Waarom zouden populaire mensen – dus met een groot netwerk – opeens de noodzaak voelen om een product aan te schaffen om tegen betaling uit te lenen? Zijn populaire mensen dan per definitie egoïstische geldwolven i.p.v. altruïstisch of onverschillig?

    • Steven

      | Beantwoorden

      Die populaire mensen kopen de producten om te gebruiken en kunnen ze bovendien verhuren (volgens wordt tegen betaling uitlenen verhuren genoemd). En op hun beurt huren ze weer andere producten van anderen uit hun kenniskring.

      Egoïstische geldwolven? Noem je je bakker en groenteboer ook zo omdat je daar moet betalen?

  • Adriaan

    | Beantwoorden

    @Steven
    Maar is het niet ook vaak zo dat mensen populair zijn juist omdat ze altruïstisch gedrag tentoonspreiden? Zoals gastvrijheid en vriendschappelijkheid – zonder daar iets voor terug te verwachten.
    Ik heb een beetje moeite met de premisse dat populaire mensen ook automatisch verhuurder van hun spullen willen zijn. Dat kan namelijk ook hun status populair persoon aantasten.
    Je vergelijking met ondernemers in het midden- en kleinbedrijf is wat scheef. Dat zijn niet perse populaire personen die hun netwerk ten gelde maken.

    In ieder geval verdient het onderzoek een nadere toelichting hoe men dit ingericht heeft. Zoals het nu gepresenteerd wordt, lijken er aannames gemaakt te zijn die aanvechtbaar kunnen blijken te zijn.

    • Steven

      | Beantwoorden

      Adriaan,
      Er staat niet dat die mensen populair zijn omdát ze zaken uitlenen. Naar mijn indruk is het uitgangspunt dat die mensen al populair zijn.
      Een een vergoeding vragen, zeker als aan slijtage onderhevige dingen vaker uitgeleend worden, lijkt me niet zo gek. Dat zal volgens mij de populariteit niet aantasten.

      Als het werkelijk de bedoeling is, of de schijn ontstaat, dat geld verdienen de opzet is, kan dat inderdaad anders worden.

      Ik ben het met je eens dat zo’n korte stukjes veel te weinig informatie biedt over het onderzoek.
      Wat gebeurt bijvoorbeeld bij een grote groep mensen waarvan iedereen wat te bieden heeft, de een de zaag, de tweede een boor, etc. Dan kan het uitwisselen met gesloten beurs gebeuren. Wat voor invloed heeft dat dan?

  • Adriaan

    | Beantwoorden

    @Steven
    Het belangeloos en kosteloos dingen uitlenen wordt in het algemeen anders gewaardeerd dan een meer commerciële houding bij het uitlenen. Dit kan naar mijn gevoel zeker gevolgen hebben voor iemands populariteit als mens. En zal daardoor ook zeker een drempel vormen voor personen om die commerciële houding aan te nemen. Er ontstaat dus een vorm van houding beïnvloedende feedback die ik niet beschreven zie in het artikel. Het is erg jammer dat een op zich interessante theorie niet wordt ondersteund met meer informatie over het onderzoek. Zoals jij ook al aandraagt ontstaan hierdoor een aantal vraagtekens bij het onderzoek. Dit blijkt ook als we naar de ‘Final Words’ van de betreffende paper kijken; het blijkt dat de auteurs zelf vooral aan toepassing van hun theorie denken binnen bestaande organisaties en niet het veel complexer reagerende informele circuit dat als voorbeeld in het artikel wordt aangedragen:
    http://procaccia.info/papers/sgg.pdf
    6 Final Words
    In our view, the most actionable conclusion from our work is that in the type of scenarios under consideration (shareable goods on a network), access costs should be imposed when possible. Despite the whimsical title of our paper, this would
    be hard to do at a societal level for things like ski equipment and portable cribs. However, it certainly seems feasible at the level of an organization. For example, a university could mandate access costs for expensive lab equipment bought by
    individual researchers, as this would actually decrease the amount of grant money that is invested in buying equipment.
    For the designer of a multi-agent system, imposing access costs is trivial, and, similarly, might lead ( would lead, if one trusts our analysis) to significant benefits.

    • Steven

      | Beantwoorden

      Bedankt voor de link naar het originele artikel.
      Ik denk dat populariteit te verhogen is door spullen beschikbaar te stellen voor de kenniskring. Als die populariteit het streven is zullen de nadelen (snellere afschrijving, niet voorhanden hebben wanneer je het ding net zelf even nodig hebt) misschien voor lief genomen worden.
      In de praktijk zal er meestal wel wederkerigheid zijn, de uitlener kan weer zaken van anderen lenen, de heg wordt gesnoeid of hij/zij krijgt een flesje wijn. ‘Het kan niet altijd van één kant komen’ geldt hier natuurlijk ook. In zo’n gebalanceerde situatie is financiële vergoeding weinig zinvol.

      Als het wel ‘van één kant komt’ lijkt me betaling niet zo gek; zolang het bedrag zo laag is dat het duidelijk niet om geld verdienen gaat is acceptatie een kwestie van gewenning, lijkt me. Of het model dan nog werkt is weer een ander verhaal.

      Maar in het originele artikel wordt al getwijfeld aan toepasbaarheid op kennissenkring-niveau. Daarvan is in het NS artikel niets terug te vinden.

Plaats een reactie