Apen kunnen in principe praten – wat houdt ze tegen?

Oeh, oeh, oeh, ie, ie, ie! Je zou het niet zeggen, maar apen hebben waarschijnlijk geraffineerdere vocale vermogens dan we ze toeschrijven.

De anatomie van het spraakkanaal van apen lijkt in theorie namelijk in staat tot het produceren van de vijf klinkers waarop de meeste menselijke talen zijn gebaseerd – en daarmee moeten ze herkenbare zinnen kunnen maken.

Een aap die vraagt ‘will you marry me?’ zou zo klinken:

Recent onderzoek heeft nieuwe aanwijzingen opgeleverd dat sommige apen de rudimentaire geluiden kunnen maken – of na-apen – die nodig zijn voor communicatie door middel van spraak (of iets dat daarbij in de buurt komt).

Geluiden en frequenties

‘Niemand kan meer zeggen dat apen niet kunnen praten vanwege hun anatomie’, zegt Asif Ghazanfar van Princeton University, die mede aan de leiding stond van het team dat hier onderzoek naar heeft uitgevoerd. ‘De vocale anatomie van apen is geschikt voor spraak, maar dat geldt niet voor hun brein. Nu is het zaak om erachter te komen waarom het mensenbrein wél, maar het apenbrein níet in staat is taal voort te brengen.’

Java-aap
Dit is niet Emiliano. Wel een Java-aap. Foto: Rushen

Eerdere studies naar het anatomische vermogen van apen om te kunnen spreken, maakten gebruik van afgietsels van het spraakkanaal van makaken. Ghazanfar en zijn collega’s gebruikten daarentegen filmbeelden en röntgenfoto’s van een levend Java-aap mannetje. Emiliano is zijn naam.

Met een op barium gebaseerd stofje voor het creëren van contrast, maakten de onderzoekers een profiel van Emiliano’s spraakkanaal terwijl hij verschillende geluiden maakte. Dit deden ze ook terwijl hij aan het eten was en voedsel doorslikte, zodat ze konden meten tot hoever het spraakkanaal kan worden uitgerekt.

Evolutie

De onderzoekers identificeerden 99 basisconfiguraties van het spraakkanaal en berekenden de geluiden en de frequenties die hier in theorie bij horen. Zo reconstrueerden ze hoe het klinkt als Emiliano ‘will you marry me?’ zou zeggen, zoals te horen is in bovenstaand geluidsfragment.

De onderzoekers toonden verder aan dat Emiliano anatomisch gezien in staat is tot het vormen van de vijf basisklinkers waarop de meeste menselijke talen zijn gebaseerd. Vrijwilligers bleken simulaties hiervan in 90 tot 98 procent van de gevallen correct te herkennen.

Volgens de onderzoekers impliceren deze resultaten dat voor het evolueren van spraak bij mensen eerder veranderingen in de hersenen nodig waren dan veranderingen van anatomische aard.

Bonobo Kanzi
Bonobo Kanzi (1980) is net als Emiliano onderwerp van onderzoek geweest naar taal bij mensachtige apen. Bij Kanzi ging het vooral om gebarentaal – hoewel hij soms ook geluiden maakte bij die gebaren. Foto: C.W.H. Calvin

Motorische handelingen

Ook andere wetenschappers uit het onderzoeksveld, die niet direct betrokken waren bij het onderzoek, zeggen dat de resultaten extra bewijs leveren voor de stelling dat apen over de juiste uitrusting beschikken om geluiden te maken die lijken op menselijke spraak.

‘De verzamelde gegevens bevestigen dat de spraakkanalen van apen klaar zijn voor spraak’, zegt Adriano Lameira van Durham University in het Verenigd Koninkrijk. Zij toonde recentelijk aan dat orang-oetan Rocky menselijke spraak kan na-apen.

Philip Lieberman van Brown University in Providence, Rhode Island: ‘Ik wijs er al tientallen jaren op dat apen zouden kunnen praten, zij het minder verstaanbaar dan wij, als hun brein de benodigde motorische handelingen kan aanleren.’

Beperkingen

Baby
Het geluid dat hier uit komt, heeft een groter bereik dan dat van de gemiddelde aap. Foto: Kris

Lameira gaat echter in tegen het idee dat apen vanwege hun hersenen geen geluiden zoals mensen zouden kunnen maken. ‘Het bewijs stapelt zich op dat er bij mensachtige apensoorten maar weinig neurale beperkingen zijn’, zegt hij.

‘Onze meest naaste verwanten kunnen weldegelijk klinker- en medeklinkerachtige geluiden leren uitroepen, zowel in het wild als in gevangenschap.’

Ghazanfar beaamt dat er steeds meer bewijs bestaat dat mensachtige apen geluiden kunnen maken die lijken op mensentaal, maar benadrukt dat het slechts om beperkt bewijs gaat. Geen aap, zo zegt hij, komt voorlopig in de buurt bij het bereik aan geluid dat een baby van één weet voort te brengen.

Lees verder:

Over de auteur

Andy Coghlan

Andy Coghlan is verslaggever voor New Scientist in Engeland.



5 Reacties

  • rofer

    | Beantwoorden

    Ik denk over het praten van apen ,zoals de onderzoekers dat mogelijk achten er eerst
    eig. één of twee apen die , geoefend zijn door een trainer, in de groep gebracht dienen
    te worden , om vervolgens het bekende naboots effect (wat in de natuur veel waargenomen wordt) te verkrijgen en het mogelijk gaandeweg de rest bij gaat brengen.

  • Saepides

    | Beantwoorden

    Apen kunnen heel goed praten. Maar ze weten dat als ze gaan praten, ze ook moeten werken. Daarom houden ze liever hun mond.

  • Frits van Leersum

    | Beantwoorden

    Zag laatst een bericht dat een infectie/virus oid ons dat vermogen tot spraak gegeven heeft. Een soort anti zika-virus. Maar ok hersenen groeien dan, maar de schedel moet ook meegroeien. Wie of wat heeft dat laatste veroorzaakt?? Veel hoofdpijn?

  • Satraap

    | Beantwoorden

    Waarom is die uitleg van Schapendonk hier verdwenen?

  • Tijl

    | Beantwoorden

    Deze bevindingen moeten ook bij andere apen worden bevestigd als men het als ware feiten wil aanvaarden. Dat het onderontwikkelde taalcentrum in de hersenen de oorzaak zou zijn is mogelijks de oorzaak maar hoe verklaar je dan de proeven die enkele jaren geleden werden gedaan met een gorilla die men gebarentaal aanleerde om het probleem met de stem te omzeilen? Hieruit bleek dat men een diepgaand gesprek met het dier kon hebben en dat zijn emotionele toestand veel complexer was dan aangenomen. Het liet ons ook inzien dat het dier de gebarentaal zelfstandig gebruikte om met ons te communiceren en onverwachte zaken te uiten. Als ie een tekortkomend taalcentrum had gehad was dit ook niet mogelijk geweest. Wel moet men er rekening mee houden dat er slimme individuen zijn en domme net als bij mensen. Alleen door onderzoek met een grote groep van individuen kan men dit uitsluiten. Als de eigenschap aanwezig is zal ze voorkomen bij de meeste dieren en is dit statistisch te onderbouwen.

Plaats een reactie