‘De ideeën van Erik Verlinde zijn te mooi om toevallig te zijn’

De bekende astronoom Vincent Icke heeft de publicatie van Erik Verlinde inmiddels driemaal gelezen. Wij vroegen hem naar zijn reactie op het werk van de theoretisch fysicus.

Vincent Icke heeft de publicatie van Verlinde inmiddels driemaal gelezen. Foto: Astrid Koppers
Vincent Icke heeft de publicatie van Verlinde inmiddels driemaal gelezen. Foto: Astrid Koppers

U heeft de publicatie inmiddels driemaal gelezen. Is het zo leuk?
‘Nou, het is vooral heel pittige kost. Dat moet je echt even tot je nemen. Gelukkig liggen zijn ideeën wel in het verlengde van dingen waar natuur- en sterrenkundigen al sinds de jaren zeventig aan werken. En de aankondiging van dit idee deed Verlinde al jaren geleden. Dat zorgt ervoor dat je het wat gemakkelijker kunt doorgronden.’

Zijn publicatie telt zo’n 50 pagina’s. Hoe beoordeel je zoveel complexe natuurkunde?
‘Als iemand in de theoretische natuurkunde met een nieuwe theorie komt, moet je naar drie dingen kijken. Allereerst: zitten voorgaande theorieën in de nieuwe theorie besloten? Dan: kan deze theorie bestaande feiten, en waarnemingen die al gedaan zijn, verklaren? En tot slot: doet deze theorie ook een voorspelling die je kunt toetsen?’

Wat kunt u op basis van die principes concluderen?
‘Het opmerkelijke verhaal van Verlinde doet het tweede, waarnemingen verklaren, heel aardig. Het eerste – het bevatten van de oude theorieën – doet het maar ten dele. En de voorspellingen heb ik nog niet gevonden, maar het kan zijn dat ik nog wat over het hoofd zie. Het is een moeilijk artikel.’

'Elastisch Universum', het boek dat New Scientist-redacteur George van Hal schreef over de ideeën van Erik Verlinde. Bestel nu in onze webshop (€ 7,95)
LEESTIP Naar aanleiding van de publicatie van Verlinde schreef New Scientist-redacteur George van Hal het boek Elastisch Universum, waarin de baanbrekende ideeën van Erik Verlinde toegankelijk worden uitgelicht. Bestel nu in onze webshop (€ 7,95).

De publicatie bevat de oude theorieën dus maar ten dele. Wat bedoelt u daarmee?
‘Toen Einstein zijn relativiteitstheorie publiceerde, kwam je in de limiet van lage snelheden en massa’s vanzelf weer uit bij de wetten van Newton en Leibniz. Maar in Verlindes publicatie is het niet zo dat wanneer je de limiet neemt voor lage massa-dichtheid of snelheden, je vervolgens de formules van de algemene relativiteitstheorie terugkrijgt.
‘Toch is het wel aannemelijk dat het allemaal klopt. De uitkomst die Verlinde krijgt, is dat hij de Newtonse zwaartekracht terugvindt met iets extra’s erbij. Dat ‘iets extra’s’ moet het donkere spul in de kosmos verklaren.
‘Dat idee an sich is niet nieuw. Modified Newtonian Dynamics – MOND – deed dat al langer. Alleen was MOND heel ad hoc. Daarin verklaarden aanhangers het donkere spul met een nieuwe formule, net als Verlinde nu. Alleen werd die formule min of meer uit de duim gezogen. Daar is niets mis mee, dat mag, maar het berustte niet op onderliggende natuurkundige argumenten.
‘Bij Verlinde is dat wel het geval. Hij baseert zich heel duidelijk op de inzichten van Jacob Bekenstein, die de entropie van zwarte gaten beschreef. Die formules past Verlinde nu toe op het hele heelal.’

Maar daar volgen dus geen echte voorspellingen uit?
‘Niet echt. Het middenstuk van het artikel is in dat opzicht wel heel aardig. Daar komt Verlinde echt met een schatting van de hoeveelheid donker spul in het heelal en dat ziet er getalsmatig goed uit. Onze sterrenkundige collega’s moeten dat nog wel controleren. Daar wordt aan gewerkt, maar hun artikelen zijn nog niet beschikbaar.’

Wat is uw oordeel over de publicatie zoals deze er nu ligt?
‘Ik vind het heel loffelijk dat Verlinde hier nu al mee gekomen is. Hij heeft zijn ideeën heel helder onder woorden gebracht. In de geschiedenis van de natuurkunde is het ook geen uitzondering dat je een hypothese publiceert zonder dat je de onderliggende dynamica al kent.
‘Zo publiceerden Planck en De Broglie bijvoorbeeld al over het idee dat straling en materie gekwantiseerd zijn, en pakte Niels Bohr dat op om de quantumtoestanden van het waterstofatoom te beschrijven. Maar pas 26 jaar later publiceerde Schrödinger zijn vergelijking en volgde de achterliggende dynamica en bewegingsvergelijkingen.
‘Verlinde staat net als Planck aan het begin. Er is nog geen dynamica, nog geen bewegingsvergelijking. Maar dit is te mooi om toevallig te zijn.’

Als Verlinde gelijk heeft, hoe groot is dit dan?
‘Als hij gelijk heeft, dan is dit zeer groot. Als onze sterrenkundige collega’s bewijzen dat zijn getallen kloppen met onze waarnemingen, dan weten we dat hij in de juiste richting zit. Dan is dit een heel belangrijke publicatie.
‘Toch lost Verlinde niet letterlijk elk openstaand probleem op. Er zijn nog wel wat dingen over waar ik me zorgen over maak.’

Waar maakt u zich dan nog zorgen over?
‘Afgelopen april publiceerde ik in Nature over de kosmologische constante. Die is ongeveer 10118-maal groter dan de sterrenkunde toelaat, een nare joker in ons kosmische kaartspel. Dat probleem lost Verlinde nog niet op.’

Is dat erg?
‘Misschien. Kijk, we weten dat het heelal niet in een flits opblaast. Blijkbaar is er dus een manier waarop het heelal dit heeft opgelost, alleen kennen we die manier nog niet. Verlinde impliceert dat hij het vertrouwen heeft dat zijn theorie dit punt uiteindelijk ook oplost, dat het wel goed komt.’

Verlinde lost volgens hem het probleem van donkere materie op. Werkt zijn verklaring voor elk verschijnsel waarbij astronomen nu donkere materie nodig menen te hebben?
‘Nee, niet allemaal. Zwaartekrachtslenzen en het ‘Bullet Cluster’ van sterrenstelsels, zijn bijvoorbeeld nog niet door astronomen gecontroleerd. Maar ik heb het vermoeden dat dat getalsmatig wel zal blijken te kloppen.
‘Dat komt hierdoor. In de beschrijving die Verlinde kiest, kun je slechts 1 parameter helemaal vrij kiezen en dat is de tijdschaal. Voor die tijd kiest hij een uitdrukking die grofweg overeenkomt met de leeftijd van het heelal. Dat betekent dat alle getallen in die theorie van kosmologische grootte zullen zijn. Daarom vermoed ik dat niet alleen het gedrag van losse sterrenstelsels, maar ook van clusters van sterrenstelsels samen goed door zijn theorie zullen worden beschreven.’

Altijd op de hoogte blijven van het laatste wetenschapsnieuws? Meld je nu aan voor de New Scientist nieuwsbrief.

Lees verder:

12 Reacties

  • rombout mager

    | Beantwoorden

    Erik Verlinde zal toch niet…. eh…. de door ondergetekende opgestelde theorie ‘The Shiva Doctrine’ hebben doorgenomen? zoekt en vindt: romboutistic The Shiva Doctrine. Over abstract en, bij vergelijk, concreet. de universum machinerie werkt als een zandloper.
    Much about ‘the shiva doctrine”. About how the machinery of the universe really/probably/ very likely works! so: search for ‘romboutistic, watch all romboutistics’ THE SHIVA DOCTRINE ! It’s about abstract and concrete, excisting by comparising. The universe machinery functions like a sandbox and generates a big bang time after time after time… and every time again… there is a brand new universe. but…. it’s an abstract phenomenon! ro.mar@live.nl

    • Steven

      | Beantwoorden

      Inderdaad, Erik Verlinde heeft uw ‘theorie’ niet doorgenomen. Dom, natuurlijk. Dan had hij met een linkje naar uw site kunnen volstaan in plaats van zoveel tijd en energie in zijn artikel te steken.

  • rombout mager

    | Beantwoorden

    Om nog even verder te gaan op het door mij eerder gestelde: Men kan zeggen: O, ho, ho, meneer symplissimus, u stelt de [gang van] zaken wel zeer eenvoudig voor. Jawel, dat zijn ze in beginsel dan ook! Maar de natuurverschijnselen, veroorzaakt, aangestuurd, door even complexe natuurwetten zijn dat zeker niet. Het lijkt mij dat men het ‘beginsel van het universum’ niet kan herleiden/verklaren door de zeer complexe natuurverschijnselen die zich in [niet ‘binnen’, want er is geen ‘buiten’] het universum afspelen, te proberen te verklaren/doorgronden. En ja, het bestaan van het universum is niet wiskundig te bewijzen, anders dan met ?=?. we kunnen gerust stellen dat het universum ‘abstract’ is. WANT ONVERGELIJKBAAR. Er is geen tweede universum, laat staan een derde. En omdat er geen binnen, noch buiten is, ook geen [sub-]universum in het universum. WAT IS HIEROP UW WEERWOORD? rombout mager – facebook

    • Steven

      | Beantwoorden

      Beste mevrouw Rombout Mager-Facebook,
      Dus u denkt dat iets onvergelijkbaars vanzelf abstract is? Onzin=onzin, zelfs wanneer het in HOOFDLETTERS geschreven wordt.

    • rombout mager

      | Beantwoorden

      de reacties, mijn dank. het is in ieder geval ‘iets’!
      ‘!mevrouw…’, steven heeft die rare chinees op die motorfiets-met -zijspan zeker gemist [lanzhou 1989]. maar, ha ha, dat terzijde. de wetenschappelijke wereld hangt van veronderstellingen aan elkaar. hypothesen die wetenschappelijk, dus onweerlegbaar, bewezen moeten worden, waarbij men elkaar ‘de tent uitvecht’ als concurrenten. hypothesen vullen gaatjes in theorieën of verbinden losse eindjes. wiskundige vergelijkingen en computersoftware moet kloppen [geldt ook voor texten -nog knap lastig!-] > 1+1=2>1+1-2=0, maar 1+1=3>1+1-3=niet nul, dus fout. de wetenschap is ooit gestart met het veronderstellen van de/een aanwezigheid van een of meerdere goden en een schepper. vervolgens heeft de mensheid zich in alle mogelijke bochten gewrongen om het bestaan ervan, desnoods met dodelijk geweld, te bewijzen. helaas, da’s tot op heden niet overtuigend gelukt, noch wetenschappelijk, noch filosofisch of via de wetten der logica.
      ‘the shiva doctrine’> ik verkeer niet in de rozige toestand, denkende dat het zandlopermodel-universum niet al ‘ns eerder is voorgesteld. dat ik er ook nog het aloude hindu ‘schepper/vernietiger etc. -shiva- symbool’ aan verbind, is misschien wel nieuw [?]. maar… je kunt zeggen wat je wilt, maar wat wij menen waar te nemen, bestaat slechts bij vergelijk [comparison – sorry voor de slip of the pen eerder]. dat dat in het geval van het begrip universum, tijd, ruimte wat lastig ligt, want daardoor niet- of slechts in theorie [vermoedelijk] bestaand…, tja… LEUK HOOR! ik denk, dus ik besta! En! >>> volgens Albert Einstein: if at first the idea is not absurd, then there is no hope for it.
      this is NOT all folks, have fun enjoy!

  • Erik

    | Beantwoorden

    Moet je je zandloper niet gaan omdraaien ofzo?

  • Jos Horikx

    | Beantwoorden

    Icke zegt ergens : “En de voorspellingen heb ik nog niet gevonden”. Maar volgens mij voorspelt Verlinde’s theorie o.a. de distributie van de (vermeende) “donkere materie” in melkwegstelsels. Zie ook : https://www.facebook.com/ASUPhysics/photos/a.505604309467642.130400.391599517534789/767592219935515/?type=1&theater

  • Ron

    | Beantwoorden

    Ik denk dat Erik Verlinde te snel zijn nieuwe theorie heeft gepubliceerd. Hij heeft voor de publicatie veel te weinig contact gehad met andere specialisten in het vak op een mondiale open communicatie voor een grondige wetenschappelijke feedback. Waarschijnlijk deed hij dat niet uit angst om een eventuele Nobelprijs mis te lopen. Hoe vaak zie je nu niet dat onderzoekers te snel publiceren vanwege de druk die ze voelen iets mis te lopen zoals ergens die heel irritante Nobelprijzen.
    Ik denk dan toch vaak aan een quote van Wolfgang Pauli, “I don’t mind your thinking slowly; I mind your publishing faster than you think.”
    (stiekem hoop ik dat Erik de Nobelprijs gaat winnen!)

  • Frans Goedhart

    | Beantwoorden

    Wat mij betreft mag de presentatie van Maria in de tempel elke dag worden her-herdacht.

  • Steven

    | Beantwoorden

    Verstandig van Research Gate. Verstandig van Google. Nu New Scientist nog.

  • Ron

    | Beantwoorden

    Ik ben nieuwsgierig wat Verlinde z’n theorie hiermee kan: http://phys.org/news/2016-11-theory-einstein-physics.html

  • max

    | Beantwoorden

    In mijn ogen is Erik Verlinde een fantast. Iemand die op Newton of Einstein wil lijken zoals heel veel theoretisch natuurkundigen. Maar net zoals velen faalt hij.

Plaats een reactie